Thứ Ba, 21 tháng 1, 2014

Cách biến chân gà thành thuốc quý

Chân gà là món ăn quen thuộc, khoái khẩu của rất nhiều người nhưng không mấy ai biết cách biến chúng thành những bài thuốc quý.

Trong các loại chân gà thì chân gà rừng, gà chọi, gà chân đen là quý nhất, sau đó đến các loại gà nuôi thả tự kiếm mồi, vì nó được tôi luyện, tích trữ năng lượng thường xuyên ở gân (gân gà có nhiều nhất ở cẳng chân sau đó đến xương quay 2 cánh).

Những công dụng và cách chế biến

Chân gà có tác dụng chữa: trẻ chậm biết đi, chậm mọc răng; người chân tay run, đi không vững, yếu sinh lý, kém ăn, mệt mỏi; phụ nữ ngực lép, da khô.

Cẳng chân gà nuôi thả có 1 xương cẳng chân và 7 - 10 xương tăm (nhỏ dài bẹt như tăm tre để xỉa răng) ôm lấy xương cẳng chân, phía trước xương cẳng chân có 1 - 2 xương tăm; phía sau xương cẳng chân có 6 - 8 xương tăm. Các gân bám vào mỏm đầu xương cẳng chân, khi nấu chín có màu nâu nhạt, số gân tương ứng với số xương tăm. Đó là chỗ quý nhất trong chân gà.

Da chân gà chứa collagen là một loại protein dính như keo; các acid amin: prolin, glycin, hydrosiprolin, argynin, glycin.

Gân gà có các bó sợi collagen chiếm 80%, elastin, tế bào và chất nền gồm chondroitin, proteoglycan và glucoprotein

Xương chân gà (cũng như xương các động vật khác khi được hầm nhừ) có hydroxyapatite ở phần xương bên trong có tác dụng làm chắc khỏe cho lớp xương bên ngoài, canxi và nhiều khoáng chất hữu ích.

Cẳng chân gà công nghiệp xương mềm, nhiều mỡ không dùng làm thuốc nhưng lại được các nhà hàng, quán nhậu thích mua để chế biến các món nhắm mồi cho bia rượu như: chân gà nướng mật ong, chân gà nướng ngũ vị, chân gà hấp hành...

Chiết xuất collagen chân gà có tác dụng như thuốc hạ huyết áp loại ức chế men chuyển: đó là kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Nhật Bản tại Đại học Hirosima và Trung tâm nghiên cứu phát triển Nippon Meat Packers đã tìm thấy 4 loại protein từ collagen trong chân gà có khả năng kiểm soát huyết áp khi thử nghiệm trên chuột (đã gây bệnh cao huyết áp) sau 4 giờ bắt đầu có hiệu lực, sau 8 giờ huyết áp giảm nhiều nhất.

Cách chế biến chân gà làm thuốc: cẳng chân gà làm sạch (bỏ hết da cứng, móng chân) dùng dao sắc khía sâu: dọc cẳng chân 3 - 4 đường, bàn chân 3 - 4 đường. Giã nát gừng tươi bóp kỹ với từng cái chân gà (10g gừng tươi cho 100g chân gà) ướp trong 30 phút để tạo điều kiện cho men Zingibain phân giải protein được tốt, rồi thêm muối, bột canh cho vừa miệng.

Lạc nhân (chọn bỏ hạt thối, mốc) rửa sạch, ngâm nước 14 giờ, vớt ra, cho lên trên cẳng chân gà (30g lạc nhân/100g chân gà). Cho chân gà và các thứ đã ướp vào nồi áp suất, đổ nước cho ngập chân gà. Đun sôi (nồi bắt đầu xì hơi) hạ lửa, giữ nhiệt độ sôi trong 45 phút là đủ nhừ da gà. Tắt lửa để 15 phút rồi mới xả van hơi (các thử nghiệm đun sôi ở áp suất cao trên 45 phút đến 90 phút xương gà nuôi thả vẫn rắn, còn xương gà công nghiệp thì mềm có thể nhai nát được. Nếu dưới 45 phút thì da gà chưa nhừ).

Kinh nghiệm: mỗi lần nên hầm 1.000g chân gà với 300g lạc nhân (tiết kiệm 9 lần nhiên liệu so với hầm mỗi lần 100g chân gà). Khi cho ra thì gạn hết nước hầm chân gà ra bát, cho vào tủ lạnh để mỡ gà nổi lên trên, loại bỏ mỡ gà (collagen đông đặc, rất ngon). Chân gà đã chế biến bảo quản trong ngăn mát (8 - 10oC) để dùng dần.

- Khi dùng: cho chân gà và collagen vào bát rồi hâm nóng (hấp trong nồi cơm) ăn nóng (nếu để nguội da gà sẽ dính dẻo như keo rất khó nhằn xương).

- Liều dùng: ngày ăn 2 lần, ngay trước bữa ăn, mỗi lần 1 đôi chân gà cùng lạc nhân và collagen (nước hầm chân gà đã loại mỡ) để bồi bổ cơ thể cho người mới ốm dậy, nhất là người bệnh đau xương khớp, yếu chân tay. Riêng các trường hợp: phụ nữ gầy còm, da khô; người già gầy còm, chân tay yếu, có thể dùng chân gà công nghiệp cũng được.

Có thể phối hợp uống thuốc bổ thận trước khi ăn chân gà (tùy thực trạng mỗi người dùng bổ thận âm hay bổ thận dương).

Bài thuốc dùng chân gà

Chữa chứng chân tay run rẩy đi không vững: Chân gà hầm như trên 3 đôi, sắc với các vị thuốc thạch xương bồ 8g, ngũ gia bì 8g (các vị thuốc đã làm thành mảnh vụn ngâm trong 300ml nước nóng 80oC giữ ấm trong 4 - 5 giờ, sau đó đun sôi nhỏ lửa 15 phút; gạn lấy nước, bỏ bã, sau đó cho chân gà đã hầm và collagen vào sắc tiếp 15 phút là được). Chia làm 2 lần ăn trong ngày. Liệu trình 60 ngày nếu chuyển biến tốt thì dùng tiếp đến khi khỏi.

Chữa chứng đau lưng, đau cổ, đau quanh khớp vai, thoát vị đĩa đệm, đau thần kinh tọa do thoái hóa cột sống: Chân gà hầm như trên 3 đôi, sắc với các vị thuốc đỗ trọng bắc 10g, ngưu tất 10g, táo tàu 10g (ngâm ngưu tất, đỗ trọng đã làm thành mảnh vụn trong 500ml nước nóng 80oC giữ ấm trong 5 giờ, sau đó đun sôi nhỏ lửa 30 phút; gạn lấy nước, bỏ bã, cho chân gà đã hầm và collagen cùng với táo tàu đã cắt nhỏ vào sắc tiếp 30 phút là được) chia làm 2 lần ăn trong ngày. Liệu trình 30 ngày, nếu chuyển biến tốt thì dùng tiếp đến khi khỏi.

Thận trọng: người có bệnh mỡ máu cao không nên ăn nhiều chân gà công nghiệp. Người đang bị tiêu chảy không dùng thuốc chân gà.

Tạo một dòng gà

Tạo dòng gà

Có nhiều cách tạo dòng gà sau đây là 2 cách tạo dòng gà đơn giản chia sẻ cùng anh em.

Cách thứ nhất: Lai ngang, lai trùng huyết giữa các anh chị em

KHOÁ GEN

Khóa gen là phương pháp lưu giữ những đặc điểm ta mong muốn cho một dòng gà. Thí dụ ta có dòng mái chân xanh mắt ếch rất bền và bạn ta có con gà trống đá mu lưng rất hay và ta muốn tạo ra một dòng gà con chân xanh mắt ếch đá mu lưng thì ta sẽ áp dụng phương pháp khoá gen sau đây:

1. Cản con mái chân xanh mắt ếch vào con trống đá mu lưng. (Đây là cặp gà giống tiên khởi.)

2. Cuộc phối giống trên sẽ cho ra bầy gà con đầu tiên và đựơc gọi là F1 (thế hệ thứ nhất).

3. Trong bầy gà F1, ta lựa con trống tốt nhất có thế đá mu lưng, cản với con mái chị em cùng bầy có chân xanh mắt ếch tốt nhất để cho ra bầy con F2 (thế hệ thứ hai). Phép khoá gen tới đây là xong.

Khi ta cản anh em của thế hệ F1 với nhau thì gen của gà con (F2) sẽ được khoá. Gà trong bầy F2 này đều mang gen của cặp gà tiên khởi (ông bà) vì vậy gen của dòng gà mà ta muốn tạo đã đựơc khoá. Từ đây ta có thể tiếp tục lấy anh em của F2 cản với nhau thêm 2 đời nữa cho tới đời thứ 4 để thanh lọc thêm những đặc điểm mà ta không thích nhưng việc đó không cần thiết. Bây giờ ta có thể duy trì dòng gà này bằng phương pháp cho mẹ cản với trống con, bố cản với mái con, ông nội cản với cháu, cậu cản với cháu v.v.

LƯU Ý:

Nếu trong bầy F1 có những con chân vàng, chân trắng, chân chì, mắt thau, mắt vàng, mắt đỏ, thế đá thì lung tung thì ta mệt rồi đấy bởi vì cặp gà tiên khởi của ta mang quá nhiều giòng gen khác nhau nên đã cho ra nhiều loài con khác nhau. Nếu ta muốn có đựơc dòng gà chân xanh mắt ếch đá mu lưng mà bầy con đầu tiên đã lung tung thì theo lời ông Boles phép phối giống "khoá gen" là "bất khả thi".

VẤN ĐỀ THOÁI HOÁ:

Theo ông Boles thì chỉ có hai yếu tố ảnh hưởng đến sự thoái hoá đó là sự chọn lựa gà giống và môi trường sống. Sự cận huyết là không quan trọng nếu chúng ta biết cách chọn lựa gà giống cho tốt khi phối giống. Sự phối giống cận huyết có thể sẽ cho ra những con gà không tốt vì thế ta phải loại bỏ những con gà xấu và tiếp tục phối giống những con gà tốt với nhau. Có nhiều người cho rằng phép cản gà cận huyết sẽ cho ra bầy con nhỏ con nhưng ông Bole đã chứng minh gà của ông cản ra không bị nhỏ con.

Muốn có đựơc nhiều lựa chọn tốt thì số lựơng gà là quan trọng hơn hết. Muốn vậy thì ta phải cản ra càng nhiều càng tốt, tối thiểu cũng phải khoảng 50 con mái và 50 con trống rồi tuyển từ đó. Từ bầy gà này, chúng ta chọn khoảng 15 cặp để phối giống đi theo nhánh Ông/cháu, mẹ/trống con, bố/mái con cậu/cháu ..v.v.

Môi trường sinh sống của gà ảnh hưởng trực tiếp tới sự thoái hoá. Khí hậu, thức ăn, đất, nước v.v. không thay đổi nguồn gen nhưng đều ảnh hưởng tới sự phát triển của gen khiến gà cùng một dòng nuôi ở hai miền khác nhau phát triển khác nhau.

Suy ra thì quan niệm cận huyết của ông Bole cũng đúng. Chúng ta thấy trong thiên nhiên thí dụ như con kòng cái khi tới thời trưởng thành cũng đi làm quen và nghắm nghía cả trăm con còng đực và chỉ chọn con còng đực nào có cặp gọng lớn nhất để phối giống, hoặc các loài chim cái chỉ chọn anh trống nào hót hay, múa giỏi thì mới chịu phối giống, và vì sự chọn lựa kỹ càng đó mà các loài cầm thú vẫn không bị thoái hoá. Nay ta áp dụng phương pháp giữ dòng gà của ông Bole thì phải đặt sự chọn lựa khôn khéo lên trên hết. Ngoài ra thì phải lưu giữ thật nhiều gà giống khác nhánh của cùng một dòng để thỉnh thoảng phối giống chéo với nhau thì sự trùng huyết sẽ không thành vấn đề. (Lưu ý, ông Bole giữ tới 15 cặp gà giống khác nhau khoảng 4 hoặc 5 thế hệ của cùng một dòng để dùng vào việc phối giống giữ dòng).

Có nên thỉnh thoảng pha vào giống gà khác để cho tổng lựơng gen thêm phong phú không ?

Theo ông Bole thì không nên vì khi pha vào thì việc kiểm soát gen trở nên phức tạp vì ta phải đương đầu với ít nhất là hai dòng máu khác nhau dính líu tới ít nhất là 8 thế hệ (sự phối giống của gà mẹ và gà cha thì bầy con sẽ có 1/2 dòng máu của bố mẹ, 1/4 máu ông bà, 1/8 máu của ông bà cố, 1/16 của ông bà cố tổ.) Mục tiêu của phương pháp khoá gen là sản xuất ra dòng gà có những đặc điểm cố định lập đi lập lại (tất cả các con đều đá mu lưng chẳng hạn). Nếu ta pha vào dòng gà khác thì điểm cố định của ta bị phá hủy. Thay vì pha gà lạ khác dòng, ta chỉ cần phối giống những con gà cùng dòng cách nhau nhiều thế hệ. Theo ông Bole thì phương pháp này cũng tựa như pha vào giống mới. (Thí dụ lấy cháu 5 đời phối lại với dì hoặc cậu.)

Cách thứ hai: Phương pháp lai dọc cận huyết theo bố mẹ.

Bài Thuốc Xoa Bóp cho Chiến Kê

1, Huyết Giác 8 Chỉ
2, Thiên Niên Kiện 8 chỉ
3, Địa Tiền 5 Chỉ
4, Nhục Quê 3 c
5, Ô đầu 3 c
6, Xuyên Khung 3 c
7, Long Lão 3 C
8, Địa Long 3 c
9, Đương Quy 3 c
10, Đại Hoàng 5 c
11, Nghệ Vàng ( Nghệ tàu ) 300gam
12, Phèn Chua 200 gam
13, Rượu TRắng 40-45 độ 2 lít Hoặc Cồn 70 Độ 2 lit ( em thấy Cồn dùng hay hơn )

Những vị thuốc trên ra Hiệu thuốc Bắc hỏi là có, và bảo họ nghiền nhỏ những vị thuốc đó ra,rùi nhâm 1 tháng, là có thể dùng được
Dùng cho cả được những vết thương hở, chảy máu, nên các pác cứ yên tâm. Vì trong bài thuốc này em ko cho Mã Tiền, ko độc đối với gà và Chủ kê.
Bài thuốc này khi Chiến kê đá đấm vần xong, có thể dùng thuốc xoa nhẹ ngay được, Đảm bảo các vết thương sẽ khô và xe lại,3 ngày tiếp sau đó dùng thuốc xoa nhẹ là được, những ngày sau có thể vừa xoa vừa bóp cho chiến Kê.

Chú Ý:Không Được Uống, và để xa tầm tay trẻ em .
Không được lạm dụng thuốc, sáng xoa 1 lần, trưa xoa 1 lần thôi nhé vì thuốc rất nóng, nguy cơ, làm mất gân gà, ( điều này em chưa được kiểm chứng )

Bài thuốc có công dụng : Cầm máu, làm tan khối màu tụ, Thông khí huyết, giảm đau, Cứng xương cốt, Chống nhiễm khuẩn ngoài da, mau liền những vết thương và da gà đỏ dai và dày hơn.

Thứ Sáu, 17 tháng 1, 2014

Kinh kê

Bí quyết xem gà - Kinh Kê

Kê Kinh
Đây là bản Kê Kinh được đăng trên báo Nông cổ mín đàm, 1902.
Có ít nhất là hai bản Kê Kinh với nội dung khác nhau chút đỉnh.
Theo nhiều tài liệu thì tác giả của Kê Kinh chính là Tả Quân Lê Văn Duyệt. (1763-1832 )
Trời xuân nương ngọn đèn hoa,
Thừa nhân xem thấy sách gà Phạm Công
Dạy răn chẳng sót mảy lông,
Từ đây mới hãn phép trong rất mầu.
Trước phân văn võ làm đầu,
Kim, mộc, thủy, hoả, thổ hầu phân minh.
Ngũ thể là ứng ngũ hành
Tương sanh, tương khắc cho đành can chi.
Hình công, hình phụng, hình qui,
Cần trên cần dưới coi thì cho thông.
Lại tường từ cái thép lông,
Hạt mao trước võ phẩm đồng phước kê.
Gặp gà võ thử nên ghê,
Tượng mao viên phát ai hề dám đương.
Bất câu ô, xám, ó, vàng.
Một mình năm sắc rõ ràng gồm văn.
Lông đuôi mà có quầng trăng,
Mã dài chí gối thiệt là tước linh.
Cánh lông trổ chín lưu tinh,
Hai bên mười tám tài tình xiết bao.
Thuần văn thuần võ làm sao,
Văn pha võ lộn dường nào vẽ cho ?
Mã kim nhỏ nhẻ không to,
Lông ngời cho ướt thiệt đồ thuần văn.
Lá tre to trọi hai phần,
Sắc không khô ướt nó rằng văn pha.
Thép lông thuần võ kể ra.
Màu khô mã lại ấy là võ tinh.
Lại mã dài ướt hoà mình,
Võ pha là thế phải nhìn mà phân.
Sắc lông bày tỏ ân cần,
Lỡ văn lỡ võ sao rằng lỡ pha.
Mồng co, mồng lái văn hòa,
Mồng chóc, mồng trập danh là võ quan,
Mồng khe, mồng trích rõ ràng văn pha.
Ðầu mình đã tỏ gần xa,
Sau này ta sẽ bảo mà bộ chơn.
Sao rằng văn giáp danh xưng,
Sao rằng võ giá rằng thuần rằng pha ?
Bất câu xanh, xám, trắng, ngà,
Ðường đất cho nhỏ, vảy mà cho trơn.
Ngón dài thắt nhỏ thời hơn,
Cựa kim đóng thấp ấy chơn văn thuần.
Khai mương vảy dóng khô vi,
Chơn như gà chết võ thuần chẳng sai.
Còn như đại giáp bài khai,
Ðường đất sợi chỉ thiệt tài văn pha.
Chơn dầu vảy cọp tỏ ra,
Ðường đất thô lớn ấy là võ xen.
Cựa mà có đóng trong huyền,
Nhọn cũng như buá võ tuyền vậy vay.
Cựa đao hoặc lớn mà ngay,
Thấy thời cho biết nó rày võ pha.
Văn thuần ăn võ thuần mà,
Võ thuần ăn đặng văn pha rất mầu.
Văn pha với võ địch nhau,
Thắng vì nhờ vảy ai hầu hơn ai.
Vảy lông trái thế một hai,
Kém vảy bổn mạng dễ nài đứng lâu.
Phải tường bổn mạng ở đâu,
Cứ vảy ngón giữa kể hầu chẳng sai.
Hai mươi hai vảy sấp ngoài,
Mười bảy mười tám thường tài thiếu chi.
Vảy độ cứ xuống mà suy,
Ðừng cho núng dập phải ghi vào lòng.
Hậu cước liên lộ song song,
Vảy thời trên cán cho thông một đường.
Ðừng cho nát nẩm loạn hàng,
Ðứng càng lâu nước, lại càng đá năng.
Vảy hậu một đàng thẳng băng,
No nê khỏi cựa mới rằng bền cho.
Dầu mà khai hậu nhỏ to,
Phía bên vấn cán chẳng lo chút nào.
Phép vảy không kể xiết bao,
Thương người lầm lỗi phải trao tâm truyền.
Cho tường là vảy tam truyền,
Cho tường là vảy chướng thiên chỗ nào.
Câu loan tình trạng làm sao,
Ngư lân, yến nguyệt tài cao thế gì,
Ba hàng rốt chậu vảy qui,
Hoành hoành chỉ địa ai thời dám đương.
Châu giáp, huyền giáp phải tường,
Châu hơn đã hãn huyền nhường lại châu.
Nhựt thần vảy đóng ở đâu,
Ðóng mà ngang cựa để hầu phòng thương.
Lạc mai giáp đóng phi thường,
Hoặc bày dưới cựa hoặc tường lên trên.
Khai vương giữa chậu hoặc bên,
Chẳng sớm thời muộn chẳng quên đòn tài.
Hai hàng dầu cách dặm dài,
Nhứt cách nhứt chiếu quầng hoài phải kiêng.
Long ẩn mà có ẩn huyền,
Nước ba thời thấy đá phiên một đòn.
Cao nào ngón giữa ẩn son,
Qua khuya một chút chúng lòn chạy ngang.
Bạch giáp hoa hồng ai tày,
Ðá hầu một nước chơn rày như son.
Suất châu ba giáp sổ tròn,
Ai chịu cho nổi ba đòn Từ cung.
Sát chậu một vấn bít bồng,
Ðá xen đá bại anh hùng phải kinh.
Bát chỉ nhơn tự gá danh,
Ðôi chơn nhựt nguyệt anh linh chẳng vừa.
Hổ đầu ngón giữa chẳng chừa,
Ðá sơ chẳng chết cũng ngơ ngẩn đầu.
Liên giáp vảy ấy thiếu đâu,
Ðóng mà ngang cựa ai nào dám trông.
Ðã phần phép giáp phép lông,
Lại dạy một phép cho thông lựa gà.
Ăn thua vì bởi người ta,
Gà hay thất cách ắt là phải thua,
Hiệp cách dầu mấy cũng mua,
Thất cách đem tới mà cho chẳng màng.
Chẳng lựa ô, tía, xám, vàng,
Mã nhỏ mà ướt lượng toan lượng tào.
Cổ cần đoạn một liên nhau,
Mỏ xuôi, mình phụng, mồng dâu, mình dài.
Hai vai cánh thiệt hai vai,
Vảy đóng cho mỏng chơn dày phân ba.
Ngón dài nhỏ thắt tằm nga,
Ðường đất như chỉ đóng sà cựa kim.
Cần tròn hay lận hay lanh,
Ðùi thời đùi ếch mắt thêm hoả tròng.
Cằm thời cho khít làm song,
Sâu lườn xương rộng sức trong như thần.
Cho hay là thể thuần văn,
Ðịch cùng võ thể mười phần toàn công.
Con nào đầu lớn khô lông,
Mình mà tròn tượng, chơn phồng phân hai.
Vảy mang ngón chẳng đặng dài,
Mồng chóc mã lại dưới hai cựa tròn,
Mắt thời lớn loả ngoài khuôn,
Vảy thời to kịch hình dung võ toàn,
Ðá thời động địa kinh thiên,
Sánh cùng căn thể thủ thành đặng đâu.
Thuần văn thuần võ dạy đầu,
Văn pha võ lộn sau hầu biện phân.
Hỡi xin giữ dạ ân cần,
Từng chơi biện đặng, phải từng xét suy.
Dạy cho đủ trạng gà kỳ,
Thủ vĩ tương cận thấy thì phải kiêng.
Danh là gà thể triều thiên
Cổ trên cất đứng, đuôi liền cúi cung.
Hình như phụng võ phong trung,
Phép gà cho gã anh hùng không hai.
Mồng rồng mà ngón lại dài,
Chơn dầu hèn xấu danh ai dám đồn.
Con nào gối chí hậu môn,
Hình như Lữ Vọng câu buông Vị hà,
Một đời cho nhẫn đến già,
Mỗi trường mỗi cậy, tài mà đòn sau.
Gà tréo tay trói càng mầu,
Tài hay sanh sát gẫm âu khác thường.
Gà nào chơn đóng hai hàng,
Về tên ngang cựa đâm càng nên ghê.
Coi gà biến hoá nhiều bề,
Ðành rằng sanh khắc chớ hề mạng chi.
Tại mình coi chẳng hay suy,
Có thua rồi trách, trách thì dở hay.
Xin coi hiệp cách như vầy,
Bách chiến bách thắng phép nay đã bàn.
Sách xem phải nghĩ thời tường,
Hữu trung hình ngoại rõ ràng chẳng sai.
Người hiền coi mạo biết tài,
Vật hay nó cũng bày ngoài hình dung.
Giống gà rất đỗi anh hùng.
Cũng gồm năm đức cũng thông trăm tài.
Cổ liền, lườn thẳng lớn dài,
Vụ xương nặng đúc, ức hai bên dày.
Cổ cần càng vắn càng hay,
Khô chơn, thắt ngón cho gầy thời hơn.
Mình như bắp chuối chẳng nhường,
Vảy nước dưới cựa có tường hay chăng.
Vừa đóng tới cựa thời ăn,
Bằng không tới cựa nhọc nhằn công nuôi.
Phao câu liền chặt bền rồi,
Lừa mình, qui bối hẳn hòi cả gan.
Xám khô, Ô ướt ai ngang,
Danh rằng khuyết thạch danh vang bằng truyền.
Gà trên gà dưới phải bàn,
Cổ trường mà dẹp băng ngang thượng hành.
Cổ môn mà vắn ngỡ ngàng,
Lội lặn ở dưới khó dằn lên trên.
Dạy cho các thứ hư nên,
Chơn mình tốt cả, sắt bền như cưa.
Ô ăn gà tiá có thừa,
Tiá ăn gà nhạn một giờ chẳng lâu.
Nhạn ăn gà xám rất mau,
Xám ăn vàng ó, vàng hầu ăn ô.
Bảo cho mấy kế ăn thua,
Nằm lòng gắng gỏi cũng mua mà dùng.
Thế ấy mấy ai đương cùng,
Xa quăng mới dám chẳng dung giao đầu.
Xa quăng cầu ít đặng đâu,
Nằm lòng: cấn gối thấy hầu phải kiêng.
Gà quăng mười nước chẳng hiền,
Các thế phải nhường cả trường đều kinh.
Kiếm cho gà trụ tài tình,
Người đá như sấm trong mình chẳng hư.
Nằm lòng trụ dập, trụ quanh,
Trụ dập các thế thế nào cũng hơn.
Chấm bợ ai thấy cũng nhờn,
Ðá mé ăn đặng bởi hơn ngang đòn.
Ðá ngang ăn đá sỏ non,
Mé rồi thêm bợ thì còn sỏ đâu,
Gà sỏ tài đâm rất mầu,
Ðậm ăn gà mé thế hầu chẳng sai.
Mé ăn gà sỏ hoài hoài,
Sỏ ăn hầu, vậy hầu ăn chong.
Thế nào giữ thế cho ròng.
Kẻo nó hay phản phép trong không thường.
Trước đà phân thế xa gần,
Lại truyền phép vảy vân vân tỏ bảy.
Trăm hay chẳng bằng độ may,
Tam tài hễ có thời may muôn phần.
Ba cái kề xuống ân cần,
Ðã ròng sỏ mé sút bằng cũng ăn.
Dặm chiếc ba cái răn răn,
Tam tài chánh hiệu mười phần chẳng ngoa.
Ðóng liền ba cái kề ba,
May đá lịch bại nữa mà hãy quăng.
Vảy ấy nó ăn không chừng,
Nó đá có cái thiệt chưn, gãy cần,
Hồng sa phủ xuống sống chơn,
Khum khum vòng trái mười phần độ may.
Nguyệt luân vảy tợ hưng đoài,
Biết đá lịch bại thấy hoài chẳng không.
Ẩn tinh to nhỏ không cùng,
Nó ẩn dưới chậu danh đồng ẩn long.
Thỉ dực vầy tên làm song,
Tài hay lịch bại, đá thì hay quăng.
Nguyệt phủ la vảy buá trăng,
Thân nội cái vảy dường chưng buá hình.
Hai hàng vảy đóng rành rành,
Hai bên đâu lại hiệu danh giao đầu.
Ác tinh vảy ấy cũng mầu,
Ðóng bằng hột tấm : đá đâu cũng tàng.
Những trên mấy vảy nhứt ban,
Thảy tài lịch bại rõ ràng phải âu.
Thứ ba chỉ vảy nhiệm mầu,
Thần cơ tỏ hết trước sau phải bày.
Nghịch lân là vảy dư thay,
Hể đá thì hại ai hầu chẳng kiêng.
Phân nhau nó đóng dị hình,
Bất luận hàng ngũ biết tình khúc lân.
Nhơn tự nội đóng răn răn,
Vảy ấy tài bợ dữ bằng thần lôi.
Huyền châm vảy tượng lắm ôi,
Cáp gà ta phải thông coi kẻo lầm.
Vẩy ấy nó ăn vảy son,
Son ăn vảy mực, mực còn ăn vương.
Vương ăn nhựt tự tài thường,
Nhựt ăn công tự cho thường mới hay.
Công ăn bán nguyệt chẳng chầy,
Bán nguyệt ngoại lộ ăn rày kim qui.
Kim qui ăn khẩu tự di,
Khẩu tự nó chẳng kể gì cúc kim.
Cúc kim là vảy đàn em,
Trời sanh phải chịu thua dèm vảy kia.
Vảy song nhiều vảy éo le,
Phải truyền cho biết mà đề ăn thua,
Vảy nhỏ thì ăn vảy to,
Vảy dưới hộ trì nó chấp vảy trên.
Vảy khô ăn ướt đã liền,
Tả biên ăn đặng, hữu biên là thường.
Dạy bày vảy độ cho tường,
Ðóng trên ngón nội một đường mọc lên.
Gà may vảy độ nảy liền,
Mấy vảy mấy độ ăn toàn chẳng chơi.
Nhơn tự hoặc chỉ ngoài này,
Hoặc năm ba vảy như ngòi tự nhơn.
Mấy chữ mấy độ là chừng,
Ăn đã hết độ thì đành đem ra.
Vảy may vảy rủi đâu là,
Hư có vảy ngoại thiệt là chẳng may.
Ngoài chỉ một hai vảy rày,
Ấy là vảy rủi kể bày chớ nuôi.
Vấn ngang trên cựa rủi rồi,
Tam tài dầu có chẳng bồi đặng đâu.
Tam tài ngăn xuống thêm sầu,
Ngăn trên may độ gẫm âu hoài hoài.
Áp khẩu đường chém chẻ hai,
Ðóng trên các vảy sổ dài xuống nay.
Vảy độ nó chỉ ra rày,
Ấy là nó đó như dày cái kim.
Hoặc ngang hoặc chánh trung tâm,
Nuôi thì tốn lúa, đá thêm thua tiền.
Ðã phân vảy rủi vẽ viên,
Lại dạy lựa ngón móng biên, móng rồng.
Hình tằm, đầu trích độc hung,
Ngón nhỏ nhặt vảy ai hầu dám qua.
Lưỡng nghi vảy đá mé mà,
Ðóng đôi trên dưới thuận hoà đệ huynh.
Vảy chẻ nhơn tự quấn xen,
Vảy nguyên mà chẻ như hình tự nhân.
Nguyệt luân đóng vảy tròn hơn,
Ðóng trên đóng dưới cửa thần thinh không.
Nhơn tự cả thảy song song,
Nguyệt luân đôi cựa cũng dòng trúng đôi.
Móng ròng đá ẩn mà thôi,
Giao đầu nhập nôị cũng nòi đá ngang.
Nhập nội thế bảo cho tàng
Hàng vảy biên ngoại đổ tràn vô trong.
Tròng không thì dạng cũng không,
Thượng hạ có vảy giữa không có gì,
Vảy nghiên vảy phúc chia đi,
Ðá ăn người thấy cũng vì bộ chơn.
Vảy phúc rạch nhứt rành rành,
Vảy cái nó đóng như hình phát biên.
Vảy chưa một sắc vạn tuyền,
Dáng trổ một vảy sắc liền khác đi.
Sát nhơn chánh hiệu phải ghi,
Hai vên đều có phải vì phải kiêng.
Hai chưn vảy cút đôi bên,
Hiệu là song cút đá liên đá chồng.
Dưới cựa ba vảy song song,
Lại dặm một vảy nằm cùng một bên.
Nó là tứ thánh thiệt tên,
Hoặc ngang qua cựa dưới trên có thường.
Lên thì thấy nó đá ngang,
Dưới thì đá bợ, lại mằn hầu chơi.
Ngón giữa vảy đóng an nơi,
Tướng lân là hiệu đời đời nghe danh.
Như khẩu có vảy giăng ngang,
Vảy xa ra khỏi thấy càng hay quăng.
Gà người dày lớn mấy phân,
Vấn xương kiếm vảy chớ cân chớ nài.
Dị hình vảy đóng cũng tài,
Thấy nó dị diện nào ai biết gì.
Vảy nào vấn ra một khi,
Hình như nhơn tự càng thi diệu tài.
Trên cựa thắt lắm rõ ràng,
Hoặc nó đâm mắt cho tàng mà phân.
Ngang cựa dưới cựa ân cần,
Thắc lắm đâm mắt mười phần nào e.
Vảy hình kim đóng ngang bìa,
Vấn ngang là vảy chữ đề bình an,
Vảy nào mà thấy đóng ngang,
Ðá nhằm một cái nửa bên ngặt nghèo.
Ðôi vảy chen lại tự nhơn,
Chỉ ra áp khẩu nên thân đâu là.
Ngón nội thấy vảy chỉ ra,
Gà ấy ăn độ phải ghi tấc lòng.
Vảy độ chỉ ra rành rành,
Gà đà ăn độ lời đành bảo cho.
Vảy độ mấy vảy chẻ ra,
Ðà ăn mấy độ coi qua thì tường.
Dạy rằng cho độ mọi đường.
Tương sanh tương khắc có tường hay chưa ?
Từ nay cho những ngàn xưa,
Phong trần đã lắm bây giờ mới tinh.
Tùy cơ ứng biến rất xinh,
Ăn vì dày trí, phải gìn lời khuyên.
Hoài chi tấm bạc đồng tiền,
Trông gặp thì đá thua phiền đặng sao !
Lựa cho hiệp cách con nào,
Ðá thì thấy thắng phép trao chẳng lầm.
Dám khuyên những khách hùng tâm,
Của này xin nhớ giá cầm là chơi.
Ô thủy, tía hoả, tánh trời.
Nhạn kim, xám mộc, thổ thì huỳnh kê.
Gà ó thổ vượng tư bề,
Cùng vàng đồng mạng chớ hề nghi nan.
Gà bông gà chuối, xám, vàng,
Gà lau, gà chuối, cùng chàng cú kê,
Cứ theo sắc chánh mà suy,
Ngũ hành ngũ sắc kể gì dáng lông.
Xám son, cú chuối nổ bông,
Thiệt là sắc dáng phải ghi tỏ tường.
Giả như xám trổ mã vàng,
Thiệt là sắc mộc màu vàng kể chi.
Bông nổ mã ô đen sì,
Màu thời chẳng kể, kể thì thủy ô.
Như vàng mã chuối trỏ vô,
Kể là sắc thổ chuối dò làm chi.
Gà tiá trổ lau một khi,
Ðành rồi hoả mạng ai thì kể lau.
Gà nhạn trổ đen vàng màu,
Chánh sắc kim thiệt ai hầu vàng đen.
Sắc dáng cũng ăn sắc toàn,
Tương sanh tương khắc cậy liền can chi.
Hoặc là thủy vượng hoả suy,
Cũng hay tương khắc tứ thì chẳng không.
Mùa xuân mộc thạnh khôn cùng.
Gà nhạn tuyết ấy khắc đồng mấy cho.
Mùa hè khí vận lửa lò,
Gà tiá hoả mạng ấn phu với hè.
Qua thu âm khí nặng nề,
Ó gà thủy cũng sánh kề kém đâu.
Ðông lai thủy thuộc ruộng sâu,
Ðừng cho gà xám mạng sanh phải mùa.
Ó vàng hai sắc một pho,
Thổ vượng tứ quí bốn mùa có vay.
Cho hay thổ mẫu sanh ra,
Kim nhờ thổ mạch mới là có kim.
Kim lại sanh thủy chớ hiềm,
Thủy thời sanh mộc, hoả hiềm mộc sanh.
Ấy là ngũ hành tương sanh,
Lại dạy tương khắc sẵn dành đinh ninh.
Ðã hay thua đã tương sanh,
Nhưng mà tương khắc tắc tình lạ thay.
Ô thủy ăn tiá hoả ngay,
Tiá ăn kim nhạn ngày rày chẳng lâu.
Nhạn ăn xám mộc rất mau,
Xám mộc ăn thổ ó, lau, với vàng.
Nó hay phản khắc ghe (nhiều) đàng.
Ó thì ăn tiá vàng thường ăn ô,
Nhựt thần cho đặng cũng phò,
Can chi hiệp nó chẳng lo nỗi gì.
Giáp ất là mộc vân vi,
Bính đinh ngày ấy hoả thì chẳng sai.
Canh tân vốn thiệt kim hoài,
Nhâm quí thuộc thủy mà ai chẳng tường.
Mậu kỷ thổ vượng trung ương,
Tương sanh đặng nó, nó càng thêm xuê.
Ngày thời lấy thế mà suy,
Kim, mộc, thủy, hoả, thổ thì phải coi.
Ngày sanh hay khắc mấy ngôi,
Phải phân cho rõ hẳn hòi mà toan.
Giả như ngày thuộc kim toàn,
Vàng tiá thì hơn, xám nhạn thì thua.
Ngày nào thuộc mộc tía no,
Xám nhạn cũng thắng, ó đùa chạy ngay.
Ngày mà thuộc thủy nhẫn ngày,
Ó, Ô đều thắng, vàng rày lại thua.
Ngày nào thuộc hỏa ngày mô,
Ó vàng đều thắng, tía đồ vô công.
Ngày mà thuộc thổ vun trồng,
Ó nhạn đều thắng, ô thua chạy dài.
Phép xem này nữa chẳng sai,
Kim, mộc: ó, thổ : ô nhai thủy trầm.
Thổ , kim, hoả, vận tam lâm,
Nhựt thần là thủy khắc thâm ba chàng.
Xám, mộc, nhạn, kim rõ ràng,
Ngày lại gặp thủy phải toan trở về.
Ô thuộc mạng thủy thường lề,
Nhạn tài cho lắm mựa hề giao phong.
Ó thổ gặp ngày mộc xung,
Nhựt thần thọ khắc, thế phòng bị thương.
Tiá thuộc mạng hoả là thường,
Ô thủy gặp hoả phải nhường anh va.
Ô là mạng thuộc thủy hòa,
Xám mộc đầu gặp nẻo xa cũng về.
Ó, vàng đều thổ một bề,
Gặp đặng ngày hỏa ăn dè thủy ô.
Tuổi già đã tám mươi lăm,
Dọn đặng một cuốn cầm bằng ngàn cân.
Chỉ bày đã hết xa gần,
Nghề chơi song cũng tinh thần vậy vay,
Ai dầu coi đến sách này,
Trăm người xin thấy công dày mà thương.
Phong lưu tài trí cao cường,
Ngàn năm xem xét thì tường tài năng.
Chữ rằng đỗ vật tư nhơn
Tiên giác, hậu giác ân cần một chương.

Tham quan trang trại nuôi giống gà chọi huyền thoại - SPARTAN

Trại gà đá Spartan, trước kia còn gọi là trại gà RB, nằm trên một ngọn đồi trọc trong khu vực đất dành riêng cho nông nghiệp của một thị trấn nằm trên vùng đất dốc thuộc tỉnh Bulacan, ngay cạnh chân núi Madre, trung tâm của phía bắc đảo Luzon, thuộc quần đảo Phillipines. Trại được xây dựng vào năm 2004. Trước đó vài tháng, chủ của trại này, chuyên viên báo chí phụ trách mảng tin ngắn, anh Rey Briones, đã bất ngờ thắng giải vô địch Thế giới danh giá dành cho môn đá gà – Giải World Slasher Cup, được tổ chức lần thứ hai tại Araneta Colisium, thuộc thành phố Quezon, Metro Manila.

Giới chọi gà ở Phillipines dường như chưa hề nghe đến tên tuổi của anh chàng nhà báo trẻ tuổi – chủ nhân giải thưởng mà nhiều người thèm muốn này là ai, và càng không biết được rằng anh đã mạo hiểm xây dựng một trang trại chăn nuôi lớn, sản xuất đại trà giống gà chọi (gà chiến) mà anh đã đăng kí bản quyền về dòng gà chiến của riêng anh – dòng Spartans. Giống chiến kê “bất bại” có những đặc điểm về sức mạnh và sức bền Spartan này được giới chăn gà chọi vinh danh, gọi là “Spartacus Invictus”, tạo nên một huyền thoại về sức mạnh chiến binh, đã và đang được nhân giống và chăm sóc tại một khu trại rộng hơn sáu héc-ta, chỉ dành cho nuôi gà đá, với đường nhựa, hệ thống cấp thoát nước xuyên suốt các khu vực của trại, và các trang thiết bị tối tân nhằm phục vụ cho một mục đích duy nhất là nuôi, huấn luyện và “Độ” gà – trại có tên là Spartans Farm.

Bạn bè và những người hâm mộ giống gà Spartan thường trìu mến gọi anh bằng cái tên rất đậm chất thể thao, Tata Rey. Niềm đam mê gà chọi của Tata Rey xuất phát từ những ấn tượng của anh về những đĩa DVD phim về các đấu sĩ của đấu trường La Mã thời xa xưa, những chiến binh phục vụ cho thú vui đẫm máu của người dân thành Rome cổ đại. Và anh đã thích nhất bộ phim về Spartacus. Với bản tính khiêm tốn, hiền lành và trung thực, người cựu tổng biên tập báo chí có hơn 30 năm kinh nghiệm làm báo này đã luôn luôn kiên định về việc giữ phẩm chất, chất lượng cao nhất trong cả nuôi và thi đấu gà.

Năm 2003, đích thân anh đã tuyển chọn và mmua mười con gà nòi độ tuổi trung bình ở đảo Negros (thuộc quần đảo Phillipines) để chuẩn bị cho giải đấu World Slasher Cup. Anh chia sẻ “Tôi cũng phải chật vật lắm mới thắng được giải lần đó, nhưng nó lại chính là vận may cho tôi, vì nó làm sống dậy niềm đam mê của tôi đối với môn đá gà”. Sau đó thì tôi cũng thắng được các giải thưởng quan trọng khác. Và sở thích của anh bây giờ đã trở thành một niềm đam mê mãnh liệt. Hiện nay, Tata Rey không còn phải đi đến đảo Negros hay các khu vực chuyên về gà chọi trong nước để tuyển và thi đấu gà nữa. Thú đam mê đá gà của anh giờ đây tập trung vào các kỹ thuật nuôi và kỹ thuật tạo ra dòng gà chiến riêng của anh – dòng SPARTANS.

Giống gà SPARTANs

Là giống lai từ dòng thuần của các giống gà Sweater, Roundhead, Albany và gà Hatch. Do đó mặc dù là giống gà địa phương của Phillipines, nhưng lại có nhiều nét (do gien) của các giống gà nhập. Những con gà đã giành được giải thưởng là những con thuộc dòng Spartan Red và Spartan White, giống gà lai giữa dòng Sweater và Roundhead với gà Hatch. Tuy nhiên gần đây trên thị trường xuất hiện giống gà nòi nổi tiếng của Mỹ là giống Blackwater, giống này đã được dùng để lai tạo ra các dòng Spartan mới mà hiện hiện nay dân chọi gà rất thích, đó là dòng Spartans Black, Spartans Gold và Spartans Bulik. Vào vụ nuôi năm 2010, trại gà Spartans đã sản xuất ra hơn 1000 con gà nòi đã đăng ký bản quyền và nhân viên chăm sóc gà của trại dự kiến sẽ sản xuất hết công suất trong mùa tới.

Trang thiết bị của trại nuôi

Đầu tư vào các trang thiết bị để phục vụ cho việc nuôi dưỡng và “độ” gà là ưu tiên hàng đầu của trại. Là một trang trại hàng đầu về nuôi gà đá, trại gà Spartans được trang bị những khu lồng phối giống, khu ấp trứng hiện đại với máy ấp, nhà tường xi-măng đôi nuôi gà đẻ đang ấp trứng, và một khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt dành cho hàng ngàn chú gà nòi giống mới nở. Trại Spartans đã trở thành một trại nuôi gà đá chuyên nghiệp với kỹ thuật dưỡng gà khoa học và hiện đại, cùng với đội ngũ nhân viên có chuyên môn cao. Lồng bới (scratch pen), lồng chạy (running pen) và dây chạy (running cord), lồng bay (fly pen) và những trang thiết bị hiện đại khác đáp ứng cao nhất các yêu cầu về huấn luyện gà trước trận đấu hoặc chuẩn bị cho thời khắc quan trọng nhất là đêm trước khi trận đấu diễn ra.

Nhưng đặc biệt hơn hết là trang trại còn trang bị những tiện nghi khác phục vụ cho con người ở trại, chẳng hạn như khu vui chơi cho trẻ em, sân bóng rổ, bàn Billards, và nhà hát, hoặc thậm chí là xe buýt đưa đón học sinh. Đây là những hoạt động nhằm chăm lo cho đời sống cộng đồng, là mục tiêu và tầm nhìn của trại. Cũng như lời Tata Rey đã nói :”Đây không chỉ là một trang trại, mà là một cộng đồng có cùng niềm đam mê dành cho thiên nhiên””.

nguồn sưu tầm

Thú chơi gà chọi

THÚ CHƠI GÀ CHỌI

1. Dân chơi gà chọi miền Bắc không ai không biết đến các sới gà nổi tiếng như Ðình Bảng, Thổ Hà (Hà Bắc), Tây Phương (Hà Tây cũ, nay là Hà Nội), Nghĩa Đô, Nghi Tàm (Hà Nội). Còn ở Nam bộ có gà Bình Định, Cao Lãnh (Ðồng Tháp), Bà Ðiểm (TP. Hồ Chí Minh), Bà Rịa, Bến Tre...

Ông Phan Thúc Tử, một người chơi gà chọi đã hơn 60 năm, "hồi hưu” về ở một làng sát chân đê sông Hồng mạn cầu Thăng Long. Ông Tử có không biết bao nhiêu kỉ niệm về gà chọi và những cuộc giao đấu "vô tiền khoáng hậu”. Ông Tử kể, sau ngày miền Nam giải phóng (tháng 4-1975), ông cồn cào cả gan ruột chỉ muốn mua vé lên tàu vào Nam ngay để tìm đến các xứ gà nổi tiếng mà ông từng được nghe kể từ những năm còn thơ bé. Nhưng lúc đó kinh tế khó khăn, lại phải nuôi con nhỏ nên ông không thể đi được. Mãi tới năm 1990, gia đình bớt khó, bà vợ cũng bớt kèo nhèo- theo cách nói của ông Tử, thì ông mới thực hiện được chuyến "hành phương Nam” đi tìm gà chọi.

Đầu tiên, tôi vào thị trấn Vạn Giã, thuộc huyện Vạn Ninh (tỉnh Khánh Hòa), tìm tới nhà ông Bảy Đệ. Ông Tử kể. Ông Bảy Đệ nổi tiếng với dòng gà "xóm rách”. Tới bây giờ tôi vẫn không hiểu "xóm rách” là gì, chỉ biết là mới nhìn thấy con gà đứng trong cái lồng cao quây bằng lưới B40 là tôi đã ngơ ngẩn cả người. Con này nặng hơn 3,5 cân. Chân cao, cổ dài. Thường thì tôi vẫn cho là cổ gà chọi phải ngắn to thì mới khỏe. Nhưng không hiểu sao con này cổ dài nhưng vẫn đầy vẻ đe dọa. Ông Bảy Đệ hai chân giữ chặt con gà, một tay bóp cho mỏ nó mở ra, còn tay kia thì nhồi vào họng nó một con rắn nước to bằng ngón chân cái, dài khoảng 40 phân. Thế mà nó nuốt chửng.

Ông Tử kể tiếp, đêm đó ông thức giấc 3 lần, không phải vì lạ nhà khó ngủ mà vì mê con gà quá. Cứ len lén ra vườn mà ngắm.

Hôm sau, ông Bảy Đệ rủ ông Tử bắt xe vào nhà ông Tôn Thất Đệ ở thành phố Nha Trang. Theo ông Bảy Đệ, thì dòng họ nhà ông Tôn Thất Đệ đã tạo ra được riêng một dòng gà đá, mang từ Huế vào hơn trăm năm trước. Đây là dòng gà đá thuần chủng tinh tuyển, con trống bao giờ cũng mang hai màu lông là đen và trắng. Phần lông đen là chủ yếu, lông trắng chỉ điểm hai bên cánh, mỗi bên 5 chiếc. Dòng gà đá Tôn Thất Đệ này cứ 5 năm lại nảy ra một con thuộc loại bách chiến bách thắng. Ông Tôn Thất Đệ cho biết, gà của ông không bán cho người ngoài, chỉ bán cho người trong nội tộc. Ngay việc cho gà ăn, chăm sóc gà thế nào cũng chỉ dành cho đàn ông, không bao giờ đàn bà được dính vào vì sợ bí quyết gia truyền sẽ bị mất khi mà phụ nữ trong nhà đi lấy chồng.

Hai ông Đệ thấy ông Phan Thúc Tử mê gà quá, nên nảy sinh tình cảm quý mến. Họ ở lại Nha Trang 3 ngày, chỉ bàn chuyện đá gà. Các kinh nghiệm chọn gà, chăm sóc nó, nuôi nhốt trước khi giao phong được họ mang ra bàn thảo. Đến ngày thứ tư vẫn chưa đã, ba người rủ nhau vào Phan Thiết để xem dòng gà Chợ Lầu.

Dòng gà này nổi tiếng hung dữ, nó có thể lao vào bất cứ đối thủ nào cho dù to lớn hơn mình đến đâu đi nữa. Gà nòi Chợ Lầu không bao giờ phòng thủ, mà chỉ tấn công từ đầu đến cuối. Chính sự hiếu chiến này đã làm đối phương hoảng hốt, nhiều con phải bỏ chạy ngay từ hiệp đầu. Tuy nhiên, gà Chợ Lầu lại không phải là giống gà chịu trận. Tấn công liên miên không thắng, nó cũng để lộ nhiều sơ hở, đối thủ bình tĩnh lại được sẽ nhằm vào những yếu huyệt đó mà chiến thì chỉ sau vài miếng đòn hiểm gà Chợ Lầu sẽ thất bại.

Sau chuyến "hành phương Nam” ấy, ông Tử mang được ra Bắc ba con gà nòi rất quý hiếm. Ông Bảy Đệ tặng một con, ông Tôn Thất Đệ tặng một con còn con gà Chợ Lầu thì ông mua. Tiếc thay, khi ông mang gà ra trúng vào những ngày đông tháng giá, trời đất lạnh tê tái. Cả ba con gà đều không chịu được rét, cho dù ông Tử đã may áo cho chúng, trùm chăn cho chúng. Trước Tết nguyên đán thì chúng chết, chưa kịp phối giống với gà chọi xứ Bắc. Điều đó khiến ông Tử ân hận mãi.

2. Sau này, ông Phan Thúc Tử còn ngao du nhiều nơi để tìm hiểu và được ngắm những con gà chọi xuất sắc. Bình Định là nơi ông Tử dừng chân lâu nhất, nhiều lần ghé lại nhất. Những người chơi gà chọi ở đây cho biết, chọi gà gắn với tinh thần thượng võ của người Bình Định. Các tướng lĩnh Tây Sơn thuở trước cũng thường tổ chức những trận đá gà nảy lửa để động viên tinh thần binh sĩ. Dòng gà chọi Bình Định tầm vóc to lớn, xương to, cơ bắp phát triển, chân cao và to khoẻ, cựa ngắn, lớp da hoá sừng ở cẳng chân dày và cứng, Đặc biệt, giống gà này đá bằng sức mạnh của bàn chân chứ không phải bằng khả năng đâm xuyên của cựa.

Phần đầu, cổ, ngực, đùi của giống gà này rất thưa lông nhưng hai cánh lông lại rất dày, giúp chúng có khả năng cất cao mình để tung đòn đá. Mặt gà gọn gàng, thường không có tích, tai ít phát triển. Mào nhỏ và thấp; mỏ to, ngắn, nhọn và khoẻ; mắt nhỏ và sâu, mí mắt dầy. Loại gà này có thể nặng tới 5 cân, nhưng với người chơi gà đá, người ta tìm cách khống chế chúng trong độ cân thi đấu ở khoảng từ 3 cân đến gần 4 cân. Trong mức cân này, chúng có thể phát huy tốt nhất các đòn đá hay và hiểm.

Những người chơi gà chọi Bình Định thường chọn gà ngay từ khi chúng mới nở. Người ta quan sát đàn gà, nếu con nào tách bầy đi kiếm ăn một mình, hoặc đêm về không "rúc” vào nách gà mẹ thì được ưu tiên. Đặc biệt khi ngủ, con gà đó đối mặt với gà mẹ (gọi là chầu mỏ) thì càng tốt. Khi nó lớn lên một chút, cựa trổ, thì sẽ chọn con có cựa nhật nguyệt (cựa đen, cựa trắng), lưỡng nhãn (hai con mắt khác màu), bớt lưỡi (lưỡi không hồng hết mà có chấm đen), hoặc gà tử mị (tối nằm ngủ sải chân, sải cánh, duỗi cổ như chết).

Khi chọn gà, người ta tránh những con gà mỗi khi bước các ngón chân cứ chúm lại, bước từng bước đi như diễu hành, mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc thường đi vòng quanh lồng (né lồng). Từ đó mới có câu:

Nhất thời chúm chím bỏ ra

Nhì thời lắc mặt, thứ ba né lồng

Chọn được con gà tốt rồi, nhưng nếu không biết chăm sóc đúng cách thì cũng coi như không. Gà chọi ăn thức ăn thiên nhiên là tốt nhất, càng tránh cho ăn cám hoặc bồi bổ quá mức, khiến chúng quá béo, nặng nề và cũng mất tinh thần chịu đòn. Không nên cho chúng ăn gạo mà hãy cho ăn thóc; cho ăn ngô già. Thỉnh thoảng bổ sung cho chúng mấy cọng cỏ gà. Nói chung, chúng thích hợp với loại thức ăn cứng lúa. Người ta cũng hãy bắt thạch sùng, rắn nước cho gà ăn để tẩm bổ. Trước khi thi đấu chừng 1 tháng, mỗi ngày cho chúng ăn thêm ít lươn hoặc thịt bò. Với một con gà chuẩn bị đấu, khẩu phần của nó bao gồm: thóc 2 lạng rưỡi mỗi ngày; giá sống 1 lạng; lươn (hoặc thịt bò) 1 lạng; chuối 1 quả. Nếu nhồi thêm cho nó 1 quả trứng vịt lộn thì càng tốt.

Người nuôi gà chọi nào cũng biết, chỉ khi gà "chấm niên”- tròn 1 năm thì mới đưa vào chế độ dinh dưỡng bắt buộc chuẩn bị thi đấu. Gà non, dưới 1 năm tuổi nếu bị ép đấu ngay sẽ làm chột gà, chỉ sau 1-2 trận đấu sẽ bị thoái hóa do gân chúng chưa dai và tinh thần chịu đựng cũng chưa bảo đảm.

Với kinh nghiệm riêng, ông Tử cho biết, khi gà đã gáy rõ tiếng (tháng thứ 7) thì bắt đầu cắt lông ở các vùng đầu, cổ, ức, đùi để lộ da; đồng thời cắt tai, tích. Các buổi sáng sớm phải cho gà vận động (gọi là "quần sương”). Còn thì phải giã nhỏ nghệ, hoà với rượu, nước trà, nước tiểu trẻ con sát vào vùng da đã cắt lông trong vòng 3 tháng để cho da dày lên nhằm tăng khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu. Trước khi cho chúng thi đấu 1 tháng phải thực hiện thủ tục "dầm cẳng”: ngâm hai chân gà trong hỗn dịch nghệ, muối, nước tiểu để cho gà được cứng chân.

Đòn đá mé

Luận về màu lông, theo những người sành sỏi trong giới đá gà, thì chung quy lại chúng chỉ có những màu lông chủ chốt sau:

- Đen tuyền, gọi là gà ô.

- Đen- đỏ, gọi là gà Tía.

- Xám tro gọi là gà Xám.

- Giống lông chim ó gọi là gà ó.

- Lông trắng toàn thân, gọi là gà Nhạn.

- Lông 5 màu (đỏ, đen, vàng, trắng, xám), gọi là gà ngũ sắc.

3. Người bình thường không bao giờ nghĩ được rằng con gà chọi cũng có… võ. Các đòn miếng của chúng khá phong phú, mỗi dòng gà lại thuần thục những miếng riêng. Có thể kể đến các miếng quan trọng nhất:

- Song phi: Gà không bao giờ đá một chân, mà luôn luôn nhảy lên đá bằng hai chân. Tuy thế, cũng có một chân yếu hơn. Miếng song phi này được tất cả các dòng gà chọi áp dụng, chỉ khác nhau là song phi vào thời điểm nào của trận đấu mà thôi. Con nào đôi cánh và bộ lông đuôi tốt sẽ giúp cho cú song phi hiệu quả cao hơn.

- Nạp, xạ: Lúc mới xáp trận, còn dư sức, gà thường từ xa nhảy lên, vừa đá vừa đâm, gọi là "nạp”, hoặc "xạ” hay "đòn buông”. Đòn này mang tính thăm dò là chính.

-Đá lông: Gà dùng mỏ nắm chặt bất cứ một chỗ nào trên mình đối phương làm điểm tựa rồi lấy sức nhảy đá, "cánh quạt, cựa đâm, nắm lông mà đá”.

- Hồi mã thương: Đó là giả thua bỏ chạy. Khi địch thủ đuổi rát, nó bỗng đứng lại, nghiêng qua lấy thế, đá rất mạnh vào đầu vào cổ địch thủ. Cũng có lúc sau khi miếng hồi mã thương đắc thủ, nó đá liên tiếp ba bốn đòn, gọi là "hồi mã tam thương”.

Hai chú bé chơi trò đá gà ở làng Suradita, Đông Java (Indonesia).

Trong các cuộc chọi gà thật sự theo kiểu Indonesia,

gà chọi phải đeo dao ở chân

- Sỏ, mé: Cắn mép môi rồi đá trúng mặt, trúng cổ địch thủ.

- Đá vai: Dùng mỏ cắn vai đối thủ rồi đá thốc từ dưới lên.

- Đá lông yếm: Chui đầu xuống gần bụng, nắm lông ức rồi đá thốc lên khiến địch thủ lộn nhào.

- Lấn: Dùng cần cổ lấn gà địch không cho đứng thăng bằng, khiến địch thủ không thể trổ ngón ra đòn.

-Vỉa tối: Chui cổ vào cánh đối thủ, cắn mổ da non như da nách, đùi non. Kẹp chặt cánh vừa đá vừa đâm, rất lợi hại.

-Vỉa sáng: Luồn cổ vào cánh gà đối phương, thò đầu lên, bạ đâu nắm đó, đá mạnh khiến địch thủ xệ cánh.

-Đá hầu: Nắm, mổ đối phương, đá trúng cằm vào khu vực gọi là "chữ tử”.

-Liên hoàn cước: Mổ một lần, đá hai, ba cú liên tiếp.

-Độc cước: Mổ một lần, đá một cú đích đáng.

-Đá mã kỵ: Đá trúng lưng địch thủ.

-Thọc huyết: Nhảy thật cao, khi rơi xuống thì mình gà rơi gần địch thủ, nó mới tung chân đá thọc vào ngực đối thủ.

Gà chọi là thú chơi mang tính thượng võ, tiếc thay sau này nó bị biến tướng, không ít sới gà biến thành sới bạc. Nó làm hỏng một thú chơi dân gian. Với những người nuôi gà chọi chân chính, được chứng kiến những trận đấu hay, gà của mình trở thành "đệ nhất hùng kê” là mãn nguyện, chứ không phải là chuyện kiếm được bao nhiêu tiền.

Mỗi trận thi đấu ở sới gà của đôi kê chiến cân tài, cân sức,

bao giờ cũng thu hút người xem

Đôi mắt là nơi biểu hiện tính khí, sự lỳ đòn, hung hăng, tài ba…của một "chiến kê”. Mắt gà tốt thì mí trên nhỏ và có viền đen, con ngươi tròn và nhỏ. Mắt trắng dã: gan dạ, lỳ lợm và thường tung ra nhiều đòn độc. Mắt màu đồng thau: hung hăng, dữ tợn, lỳ đòn.

Còn một số màu mắt gà chọi không được ưa, là: màu mắt đen thui - loại gà này nhát gan, dễ chạy khi dính đòn mạnh. Màu mắt đỏ nhạt: là gà có tài nhưng kém chịu đòn. Màu mắt vàng: cũng là giống gà kém chịu đòn, tuy nhiên nếu màu mắt vàng cùng màu với mỏ và chân thì còn tạm được.

Đây là con chiến kê có tên là Anh hùng chân đất (AHCĐ) -

Giới thiệu về dòng gà kiểng Rosecomb

Lịch sử

Như những giống gà khác, có nhiều tranh cãi về nguồn gốc của giống gà rosecomb. Một số người cho rằng rosecomb là những con gà tre gốc, chẳng hạn như Bejach (1992), phát biểu rằng “Gà tre rosecomb có lẽ là con cháu trực hệ của cặp gà tre đầu tiên trên thế giới”. Những người khác cũng ủng hộ giả thuyết này, chẳng hạn như McGrew (1905), tuyên bố rằng “Nankin và rosecomb là những giống gà tre cảnh xuất hiện sớm nhất trên thế giới”. Ông cũng đưa ra ý tưởng rằng gà rosecomb chẳng qua là phiên bản tí hon của gà hamburg. Robinson (1924) cũng hỗ trợ cho quan điểm này khi giải thích rằng gà rosecomb ô và nhạn là phiên bản gà hamburg tí hon, và có lẽ xuất xứ từ Hà Lan. Nhưng cũng có ý kiến khác cho rằng “Gà tre gốc (tức rosecomb) xuất xứ từ đảo Java” (Bejach, 1992). Các biến thể ô và nhạn ở gà tre rosecomb được trưng bày lần đầu dưới tên “african” (tức “dân nhọ”) vào năm 1849, và thậm chí vào năm 1904 tại Hội chợ Thế giới tổ chức ở St. Louis (Ibid). Tuy nhiên, dẫu mang tên “african”, không có cơ sở nào cho thấy gà rosecomb xuất xứ từ châu Phi. Nguồn gốc được công nhận rộng rãi nhất, ít ra là với Hiệp hội Gà tre Mỹ (American Bantam Association) như trong bản Tiêu chuẩn Gà tre (Bantam Standard), đó là gà rosecomb xuất xứ từ Anh quốc, có lẽ từ năm 1493.

Ban đầu, từ “rosecomb” không ám chỉ bất kỳ giống gà riêng biệt nào, mà là tên chung của một số giống gà có dạng mồng trà. Mồng trà vốn được gọi là “mồng đôi” (double comb) để phân biệt với “mồng đơn” (single comb, tức mồng lá) của những giống gà khác. Những cá thể gà rosecomb đầu tiên có mồng chưa hoàn hảo và quá nhiều màu đỏ trên tai, và “theo một số nguồn đáng tin cậy, nhiều cá thể được chỉnh sửa hơn là lai tạo” (Bejach, 1992). Người trưng bày thường che đậy màu đỏ ở vành tai bằng màu trắng nhân tạo. Một số nghệ nhân chơi gà hồi đó thường “tỉa” mồng thành hình dạng thích hợp. Tôi nghe nói có nhà lai tạo cũng làm như vậy, hầu hết tố cáo đều xuất phát từ những người mua các con gà xinh đẹp này, chỉ để phát hiện rằng mồng của bầy con không như họ mong muốn.

Đương nhiên, gà rosecomb đã trải qua vô số cải tiến kể từ những ngày đầu tiên xuất hiện trước công chúng. Phần lớn công lao cải thiện giống gà đều nhờ những nhân vật người Anh. Enoch Hutton làm việc với giống gà trên bốn mươi năm, và đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc cải thiện chúng. Ông lai biến thể nhạn và ô với nhau để đạt được chất lượng tốt nhất ở mỗi dòng. Ông cũng đưa những con gà trống hamburg ô cỡ nhỏ vào chương trình lai tạo, để cải thiện cả hai dòng và chất lượng lông của rosecomb. Tương tự, G.H. Pickering cải thiện rosecomb bằng việc lai mái nhạn với trống hamburg ô. Ông chọn trống hamburg thay vì trống rosecomb bởi vì vào thời đó, chất lượng lông và tai của gà hamburg tốt hơn đa phần gà rosecomb (Bejach, 1992). Vào năm 1483, ông sở hữu một lữ quán ở Anh và nuôi một bầy nhỏ gà rosecomb. Có lẽ, vua Richard III thường ở trọ trong lữ quán của ông nơi ngài để ý đến lũ gà với vành tai nổi bật và bắt đầu nuôi vài con. Điều này, dĩ nhiên, khiến chúng trở nên rất phổ biến trong giới quý tộc Anh thời đó, và sự phổ biến này được duy trì cho đến tận ngày nay (Ahiers, 1992). Mặc dù, nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của giống gà còn chưa rõ ràng, bạn có thể đoan chắc rằng nó không hề có yếu tố thương mại. Hầu hết mọi người lai tạo chúng để triển lãm, hay chỉ để “làm cảnh” quanh nhà.

Gà rosecomb có lịch sử triển lãm tương đối lâu dài. Người ta trưng bày chúng lần đầu tại Triển lãm Boston lần thứ nhất vào năm 1849 (Bejach, 1992) rồi chúng tiếp tục xuất hiện từ đó cho đến ngày nay. Dẫu thay đổi tùy triển lãm hay khu vực, số lượng rosecomb trưng bày ngày càng nhiều khi giống gà trở nên phổ biến. Theo Jeffrey (1979), hai mươi ba con rosecomb được trưng bày tại Triển lãm New York 1893, trong khi sáu mươi con được trưng bày tại Triển lãm New York 1903. Những triển lãm ngày nay có thể có từ nửa tá đến vài trăm con rosecomb tùy quy mô. Gà rosecomb cả trong quá khứ lẫn hiện tại được cải thiện cho mục đích triển lãm. Người ta nuôi và trưng bày gà đơn giản bởi vì họ thích vẻ bề ngoài của chúng. Tiêu chuẩn Gà tre liệt rosecomb vào một trong mười giống gà phổ biến nhất ở Mỹ. Chúng ngày càng phổ biến, nhưng dường như có nhiều nhà lai tạo ở bờ đông hơn là ở bờ tây nước Mỹ.

Nhiều người gặp khó khăn khi lai tạo gà rosecomb, và có rất nhiều nguyên nhân gây ra điều này. Tỷ lệ thụ tinh dường như luôn thấp ở gà rosecomb, mà chủ yếu bắt nguồn từ việc lai cận huyết quá sâu giữa các dòng trong nỗ lực bảo tồn giống gà. Trong nhiều năm qua, nhiều nhà lai tạo mà tôi biết đã lai xa với những dòng gà khác, chấp nhận thu về chỉ hai hay ba con mỗi năm (theo kinh nghiệm của tôi). Theo tôi đến nay, việc lai xa ít ra cũng đem lại những kết quả tuyệt vời .

Tỷ lệ nở cũng có xu hướng thấp ở gà rosecomb và lý do duy nhất mà tôi được biết đó là phôi đặc biệt nhạy cảm với độ ẩm. Tôi nghe nói nhiều người gặp trường hợp này: phôi chết vào ngày ấp thứ mười bảy hay mười tám. Có lẽ nguyên nhân ở chỗ lồng ấp quá ẩm, nhất là vào giai đoạn nở, khiến gà con chết sặc bên trong vỏ. Giả sử gà có nở được, tôi thấy tốt nhất để chúng nở sớm trước mùa đông bởi chúng cần một thời gian dài để phát triển và ra lông đầy đủ.

Những người chơi gà rosecomb sẽ nói rằng chúng là những con gà đẹp nhất trên đời và vâng, có lẽ họ nói đúng . Nếu bạn chưa có con nào thì có lẽ đây là lúc bạn thử nuôi vài con gà xinh đẹp có nguồn gốc lâu đời này. Nào ta cùng nuôi gà đeo khuyên nhé!